واکنش های معکوس غذایی، آلرژی وعدم تحمل غذایی

نسخه قابل چاپارسال به دوستان

تهیه کننده : مهسا باغبانی - کارشناس مرکز فوق تخصصی شهید هاشمی نژاد - واحد تغذیه

اصطلاح واکنش معکوس غذایی شامل :

عدم تحمل غذایی و حساسیت زیاد غذایی است هردو حالت منجر به علائم ناراحت کننده و تاثیرات عمیق بر سلامتی می گردند.

در یک واکنش معکوسی است که به واسطه سیستم ایمنی معمولا در اثر پروتئین غذایی یا hapten(یک مولکول کوچک که منجر به ایجاد واکنش های ایمنولوژیک تنها در شرایطی می گردد که به یک پروتئین ناقل بزرگ متصل گردد.)

علائم ناشی از آلرژی های غذایی به طبیعت افراد نسبت به غذا به خودی خود بیشتر وابستگی نشان میدهدو تنوع و شکل علائم از فردی به فرد دیگر متفاوت می باشد.

برای مثال  فردی که به بادام زمینی حساسیت دارد بعد از مصرف آن علائم تهدید کننده حیات با نام آنا فیلاکسی ایجاد می کند. این در حالی است که مصرف بادام زمینی در افراد دیگر هیچ نوع نشانه ای ایجاد نمی نماید.

*تخمین زده می شود آلرژی غذایی 4% جمعیت نرمال را تحت تاثیر قرار می دهد. میزان شیوع این امر در کودکان 8% می باشد.

سیستم ایمنی و غذا :

وظیفه سیستم ایمنی پاکسازی بدن در برابر موادخارجی و آنتی ژنها بی نظیر باکتری ها ،ویروس ها،سلولهای سرطانی وسایر عوامل پاتوژن و مرتبط با بیماری می باشد درشرایط نرمال زمانی که مواد غذایی وارد بدن می گردد

و باسیستم ایمنی بر هم کنش ایجاد می نماید نتیجه طبیعی دفع آن از بدن بدون ایجاد هیچ گونه واکنش غیرطبیعی و معکوس می باشدمگر در شرایط

حضور عفونت های باکتریایی یا ویروسی به همراه التهابات میکروبی ناشی از عفونت (در چنین شرایطی احتمتال بروز واکنش های معکوس غذایی بیشتر خواهد شد.).

مواجهه با آنتی ژن :

مواجهه دستگاه گوارش با آنتی ژن غذایی و متعاقب آن تنظیم و یا سرکوب ایمنی از جمله پیش نیاز های لازم برای ایجاد تحمل غذایی یا تحمل دهانی غذایی می باشد .

علائم بالینی آلرژی های غذایی یا بدتر شدن آلرژی های استنشاقی در نتیجه تغییرات فصلی و محیطی افزایش می یابد،مشابه فاکتورهای محیطی نظیر در مواجهه زودرس قرارگرفتن با سموم ،میکروبها، مصرف تنباکو ،استرس ،ورزش و سرما علائم بالینی آلرژی های غذایی را افزایش می دهد.

 

*رژیم غذایی مادر و تغذیه اولیه نوزاد :

مواجهه اولیه با آنتی ژنها در طول دوره بارداری و یا شیر دهی در یک نوزاد ممکن است ایجاد گردد ،که در این شرایط نوزاد خود مستقیما غذا را مصرف نمی نماید و حساسیت بعد از تولد ممکن است در نتیجه مواجهه با آنتی ژنها از طریق تنفس، تماس پوستی و یا بلعیدن ایجاد گردد که شواهد بیانگر افزایش شیوع واکنشهای آلرژیک غذایی در نتیجه مواجهه با آنتی ژنها از طریق مسیرهایی غیر از دستگاه گوارش می باشد.حساسیت به آلرژی های غذایی ممکن است در نتیجه مواجهه با آنتی ژن غذایی از طریق شیرمادر ایجاد گرددویا شروع آن از طریق مسیرهای محیطی بوده و با مواجهه از طریق شیر مادر ادامه می یابد.

محیط میکروبی دستگاه گوارش :

نفوذ پذیری و محیط میکروبی دستگاه گوارش دارای نقش حیاتی در بیماری های آلژیک می باشد،که هردو می توانند منجربه افزایش نفوذ پذیری روده گردند،که می تواند به صورت وجودمقادیر بسیار زیاد میکروب در روده ویا بهم خوردگی محیط میکروبی طبیعی روده منجر به اختلال در عملکرد سیستم ایمنی گردند.

پاتو فیزیولوژی :

درآلرژی های غذایی سیستم ایمنی مواد شیمیایی نظیر واسطه های التهابی رادر پاسخ به وجود غذا آزاد می نماید که در حالت طبیعی نباید چنین رفلکسی در بدن ایجاد گردد.

حساسیت در مواجهه ابتدایی با آلرژن ها در سلول های ایمنی بدون علائم ایجاد و به دنبال آن در مواجهه های بعدی به محض ورود همان ماده خارجی سیستم ایمنی به تهدید ایجاد شده به همان شکل پاسخ می دهد.

ترکیب آلرژن با ایمنوگلوبولین ای اختصاصی آلرژن در ماست سلهای بافتی و یا نوتروفیل ها منجر به آزاد سازی هیستامین ، آنزیم ها،پروستاگلاندین های مشتق شده از چربی ها و اینترلوکین و... می گردد. با تولید این واسطه ها منجر به خارش ،سرخ شدگی ،تورم بافت ها، انقباض عضلات صاف ،وازودیلاتاسیون و ترشح مایعات می گردد.

تعدادی از غذاها به عنوان مسئول قسمت عظیمی از واکنش های آلرژی غذایی ایجاد شده توسط ایمنوگلوبین ای در نظر گرفته می شوند که شامل :

-شیر                              -     سویا

- تخم مرغ                        -    گندم

- بادام زمینی                     -   حلزون صدف دار

- مغزها (بادام –فندق)

آنافیلاکسی القا شده توسط غذا:

این آنافیلاکسی یک پاسخ حاد شدید و گاهی کشنده می باشد که معمولا در طول دوره زمانی بعد از مواجهه با آنتی ژن ایجاد می گردد،ارگانهای زیادی را تحت تاثیر قرار می دهد و علائم آن شامل

-اختلالات تنفسی                    -  سیانوز

-درد شکمی                          - آریتمی

-تهوع                                 -   کاهش فشار خون

-استفراغ                            -   آنژیودم

-اسهال                              -    ادم

-ایست قلبی                       -     مرگ

بیشتر آنافیلا کسی القا شده توسط غذا در بالغین بدلیل مصرف بادام زمینی و مغزها ایجاد می شود این در حالی است که در کودکان این واکنش در نتیجهمصرف تخم مرغ و شیر گزارش گردیده است.

افراد مبتلا به این واکنش ها باید از اپی نفرین تزریقی استفاده نمایند چراکه این واکنشها را حتی با حضور آسم میتواند معکوس و متوقف نماید.

تآخیر استفاده از اپی نفرین منجر به افزایش خطر واکنشهای دو فازی یا بازگشت مجدد علائم در طی 4-12 ساعت بعد شروع شده و حتی منجر به مرگ میشود.

واکنشهای افزودنی های غذایی و فارماکولوژیکی :

 

واکنش های معکوس غذایی در نتیجه افزودنی ها و ترکیبات فارماکولوژیکی فعال موجود در غذاها ممکن است ایجاد گردد، طیف وسیعی از علائم مشابه آلرژی در نتیجه مصرف آمینهای فعال نظیر هیستامین و تیرامین ،سالیسیلات ،کارمین (عصاره انگور قرمز) ، رنگهای غذایی مصنوعی مانند FDوC5 ،نگهدارنده ها نظیر اسید بنزوئیک ،بنزوئات سدیم ،نیترات  و مونوسدیم گلوتامات دیده می شود.

 *تیرامین ترکیب مشتق شده از تیروزین بوده و منجر به واکنش های معکوس در افراد مصرف کننده مهارکننده های مونوآمین اکسیداز که مهارکننده تجزیه تیرامین می باشند ، می گردد.

تیرامین در برخی غذاهای تخمیر شده  نظیر پنیر کهنه ،شراب ، سرکه یافت می شوند وبه صورت طبیعی در مواد غذایی زیر موجود است :

  • موز
  • بادنجان
  • تمشک
  • آلوبرقانی
  • گوجه فرنگی

مصرف این مواد غذایی منجر به سردردهای میگرنی و کهیر مزمن در افراد حساس به تیرامین می گردد و پاسخ افراد وابسته به دوز می باشد.

واکنشهای ناخواسته و معکوس که با مصرف مونوسدیم گلوتامات دیده می شود تحت عنوان سندرم رستوران چینی شناخته می شود .علت این نامگذاری مصرف زیاد این ماده در غذاهای چینی می باشد.

علائم نظیر: سردرد ،تهوع ،برافروختگی، درد شکم و آسم پس از مصرف یده می شود.

مونو سدیم گلوتامات به طور طبیعی در گوجه فرنگی ، پنیر پارمیسان و قارچ یافت می شود.

فارسی
نوع: 
مطالب آموزشی